Một Pháp (Loạt Kinh Diêm-phù-đề)

Bốn mươi lăm bài kinh mở đầu bằng hình ảnh xứ Diêm-phù-đề: nơi đáng yêu thì ít, nơi gồ ghề gai góc thì nhiều — cũng vậy, mọi điều tốt đẹp trong luân hồi đều thuộc về số ít: ít chúng sinh sinh trên cạn, ít ai được tái sinh làm người, được gặp Như Lai, được nghe Pháp, ghi nhớ, suy xét và thực hành đúng Pháp. Nửa sau phẩm là bảng tái sinh lạnh lùng: chết từ cõi nào cũng vậy, số đông rơi xuống địa ngục, súc sinh và ngạ quỷ, chỉ số ít đi lên cõi người hay cõi trời.

Phẩm Thứ Tư

Bài thứ 333.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh sinh trên đất liền thì ít, còn chúng sinh sinh dưới nước thì nhiều.”

Bài thứ 334.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh được tái sinh làm người thì ít, còn chúng sinh không được tái sinh làm người thì nhiều.”

Bài thứ 335.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh được tái sinh ở các xứ trung tâm thì ít, còn chúng sinh được tái sinh ở các xứ biên địa, giữa những người man di không hiểu biết thì nhiều.”

Bài thứ 336.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh có trí tuệ, sáng suốt, lanh lợi, biết phân biệt ý nghĩa của lời nói khéo và lời nói vụng thì ít, còn chúng sinh thiếu trí tuệ, đần độn, ngớ ngẩn, không biết phân biệt ý nghĩa của lời nói khéo và lời nói vụng thì nhiều.”

Bài thứ 337.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh có con mắt trí tuệ của bậc thánh thì ít, còn chúng sinh chìm trong vô minh và mê muội thì nhiều.”

Bài thứ 338.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh được gặp thấy Như Lai thì ít, còn chúng sinh không được gặp thấy Như Lai thì nhiều.”

Bài thứ 339.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh được nghe Pháp và luật do Như Lai tuyên thuyết thì ít, còn chúng sinh không được nghe Pháp và luật do Như Lai tuyên thuyết thì nhiều.”

Bài thứ 340.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh nghe Pháp rồi ghi nhớ thì ít, còn chúng sinh nghe Pháp rồi không ghi nhớ thì nhiều.”

Bài thứ 341.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh suy xét ý nghĩa của các Pháp đã ghi nhớ thì ít, còn chúng sinh không suy xét ý nghĩa của các Pháp đã ghi nhớ thì nhiều.”

Bài thứ 342.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh hiểu được ý nghĩa, hiểu được Pháp rồi thực hành đúng theo Pháp thì ít, còn chúng sinh không hiểu được ý nghĩa, không hiểu được Pháp và không thực hành đúng theo Pháp thì nhiều.”

Bài thứ 343.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh biết rung động trước những việc đáng rung động thì ít, còn chúng sinh không biết rung động trước những việc đáng rung động thì nhiều.”

Bài thứ 344.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh đã rung động rồi khéo léo nỗ lực thì ít, còn chúng sinh dù đã rung động vẫn không khéo léo nỗ lực thì nhiều.”

Bài thứ 345.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh lấy sự buông xả làm điểm tựa mà đạt được định, đạt được sự nhất tâm thì ít, còn chúng sinh lấy sự buông xả làm điểm tựa mà không đạt được định, không đạt được sự nhất tâm thì nhiều.”

Bài thứ 346.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh nhận được thức ăn và hương vị thượng hạng thì ít, còn chúng sinh không nhận được thức ăn và hương vị thượng hạng, chỉ sống qua ngày bằng những thứ lượm lặt và vật thực trong bình bát thì nhiều.”

Bài thứ 347.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh nhận được vị của ý nghĩa, vị của Pháp và vị của giải thoát thì ít, còn chúng sinh không nhận được vị của ý nghĩa, vị của Pháp và vị của giải thoát thì nhiều. Vì vậy, này các Tỷ-kheo, các ông cần tập luyện như sau: “Chúng ta sẽ nhận được vị của ý nghĩa, vị của Pháp và vị của giải thoát.” Này các Tỷ-kheo, các ông cần tập luyện đúng như vậy.”

Bài thứ 348–350.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ loài người rồi được tái sinh làm người thì ít, còn chúng sinh chết từ loài người rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.”

Bài thứ 351-353.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ loài người rồi được tái sinh làm chư thiên thì ít, còn chúng sinh chết từ loài người rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.”

Bài thứ 354-356.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ chư thiên rồi được tái sinh làm chư thiên thì ít, còn chúng sinh chết từ chư thiên rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.”

Bài thứ 357-359.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ chư thiên rồi được tái sinh làm người thì ít, còn chúng sinh chết từ chư thiên rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.”

Bài thứ 360-362.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ địa ngục rồi được tái sinh làm người thì ít, còn chúng sinh chết từ địa ngục rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.”

Bài thứ 363-365.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ địa ngục rồi được tái sinh làm chư thiên thì ít, còn chúng sinh chết từ địa ngục rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.”

Bài thứ 366-368.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ loài súc sinh rồi được tái sinh làm người thì ít, còn chúng sinh chết từ loài súc sinh rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.”

Bài thứ 369-371.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ loài súc sinh rồi được tái sinh làm chư thiên thì ít, còn chúng sinh chết từ loài súc sinh rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.”

Bài thứ 372-374.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ cõi ngạ quỷ rồi được tái sinh làm người thì ít, còn chúng sinh chết từ cõi ngạ quỷ rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.”

Bài thứ 375-377.

“Này các Tỷ-kheo, ví như ở xứ Diêm-phù-đề này, những khu vườn đáng yêu, rừng cây đáng yêu, đồng cỏ đáng yêu và ao sen đáng yêu thì ít, còn địa hình đồi dốc lên xuống, vùng sông khó qua, nơi đầy gốc cây và gai góc, núi non gồ ghề thì nhiều; Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chúng sinh chết từ cõi ngạ quỷ rồi được tái sinh làm chư thiên thì ít, còn chúng sinh chết từ cõi ngạ quỷ rồi tái sinh vào địa ngục thì nhiều, tái sinh vào loài súc sinh thì nhiều, tái sinh vào cõi ngạ quỷ thì nhiều.” Hết phẩm thứ tư. Hết loạt kinh Diêm-phù-đề.