Câu Hỏi Về Tính Chất Của Con Voi

Năm tính chất của voi: vừa đi vừa nghiền nát đất — nghiền nát phiền não trong khi quán thân; nhìn thẳng bằng cả thân hình — mắt chỉ nhìn khoảng một ách cày trước mặt; không có chỗ ngủ cố định — không thiết lập chỗ trú lâu dài; đùa giỡn trong hồ sen — vui trong hồ Niệm Xứ đầy hoa giải thoát; và nhấc đặt chân với niệm — niệm và tỉnh giác trong mọi cử động. Cuối bài là tóm lược phẩm Con Mối.

Điểm thực hành

Vững chãi như voi: mỗi bước chân đều có niệm, mắt không liếc ngang dọc, không bám vào chỗ ở nào, và lấy hồ Niệm Xứ làm nơi vui chơi của mình.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp 7. Phần Câu Hỏi Giảng Bằng Ví Dụ Phẩm Con Mối 10. Câu Hỏi Về Tính Chất Của Con Voi — Thưa ngài Nāgasena, ngài nói: “Năm tính chất của con voi nên được thực hành” — năm tính chất ấy là gì? — Tâu đại vương, con voi vừa đi vừa nghiền nát mặt đất dưới chân. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả thiết tha tu tập nên nghiền nát mọi phiền não ngay trong khi quán sát thân. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ nhất của con voi nên được thực hành. — Tâu đại vương, còn điều khác nữa: con voi quay nhìn bằng cả thân hình, chỉ nhìn thẳng trước mặt, không liếc nhìn hướng này hướng khác. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả nên quay nhìn bằng cả thân hình, không liếc nhìn hướng này hướng khác, không ngước lên, không cúi xuống, mà giữ tầm nhìn chỉ khoảng một cái ách cày phía trước.

Tâu đại vương, đó là tính chất thứ hai của con voi nên được thực hành. — Tâu đại vương, còn điều khác nữa: con voi không có chỗ ngủ cố định; đi đến vùng kiếm ăn rồi, nó không lấy nơi ấy làm chỗ ở; nó không có chỗ trú được thiết lập lâu dài. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả nên không có chỗ ngủ cố định, đi khất thực mà không lưu luyến; nếu vị hành giả quán tuệ thấy một chỗ ở vừa ý, thích hợp, dễ chịu — mái che, gốc cây, hang động hay sườn núi — thì ở ngay tại nơi ấy, nhưng không thiết lập chỗ trú lâu dài. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ ba của con voi nên được thực hành. — Tâu đại vương, còn điều khác nữa: con voi lặn xuống hồ sen rộng lớn mênh mông, đầy nước trong sạch, không bợn nhơ, mát lạnh, phủ đầy hoa súng trắng, sen xanh, sen hồng và sen trắng, rồi vui đùa trò chơi cao quý của loài voi.

Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả sau khi lặn xuống hồ lớn Niệm Xứ — đầy nước quý của Giáo Pháp trong sạch, không bợn nhơ, thanh tịnh, không vẩn đục, phủ đầy hoa giải thoát — thì nên dùng trí tuệ rũ bỏ, rũ sạch các hành, và vui đùa trò chơi của người hành giả. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ tư của con voi nên được thực hành. — Tâu đại vương, còn điều khác nữa: con voi nhấc chân lên với niệm, đặt chân xuống với niệm. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả nên nhấc chân lên với niệm và tỉnh giác, đặt chân xuống với niệm và tỉnh giác; khi đi tới, đi lui, co tay, duỗi tay — ở khắp nơi đều với niệm và tỉnh giác. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ năm của con voi nên được thực hành.

Tâu đại vương, điều này đức Thế Tôn, vị Trời vượt trên các vị Trời, cũng đã nói trong Tương Ưng Bộ quý báu:

Nghĩa là

Nghĩa là: tốt thay việc thu thúc thân — không làm điều ác bằng thân. Nghĩa là: tốt thay việc thu thúc lời nói. Nghĩa là: tốt thay việc thu thúc ý nghĩ. Nghĩa là: tốt thay sự thu thúc ở mọi cửa ngõ. Nghĩa là: người có lòng hổ thẹn, canh giữ được mọi nơi. Nghĩa là: người ấy được gọi là người đã được bảo vệ.

Câu hỏi về tính chất của con voi là thứ mười. Phẩm Con Mối là thứ tư. Phần Tóm Lược Của Phẩm Ấy: Con mối và con mèo, con chuột, và cùng với con bọ cạp; con chồn, con chó rừng, con nai, con bò, con heo, cùng với con voi là mười.